Siêu âm thai nhi gồm những gì? những mốc thời gian quan trọng

Siêu âm thai nhi là gì?

Siêu âm thai nhi là một kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh sử dụng sóng âm tần số cao để tạo ra hình ảnh của một em bé trong tử cung.

Tiếng Anh: Fetal Ultrasound

Hình ảnh siêu âm thai nhi giúp bác sĩ đánh giá sự tăng trưởng và phát triển của thai nhi và xác định cách mang thai đang tiến triển. Trong một số trường hợp, siêu âm được sử dụng để đánh giá các vấn đề xảy ra hoặc giúp xác định chẩn đoán bệnh.

Siêu âm thai nhi đầu tiên thường được thực hiện trong 3 tháng đầu thai kỳ để xác nhận có thai và theo dõi thai kỳ. Nếu thai kỳ không có biến chứng, đợt siêu âm tiếp theo thường được khuyến khích trong 3 tháng tiếp theo, khi nhìn thấy các chi tiết giải phẫu. Nếu sức khỏe của bé cần được theo dõi chặt chẽ hơn, khuyên dùng thêm siêu âm.

Vì sao cần siêu âm thai nhi?

Trong 3 tháng đầu tiên thai kỳ: được thực hiện để đánh giá sự hiện diện, kích thước, số lượng và vị trí của phôi thai. Siêu âm cũng được sử dụng cho sàng lọc di truyền học ba tháng đầu, cũng như sàng lọc bất kỳ bất thường của tử cung hoặc cổ tử cung.

Trong 3 tháng giữa thai kỳ: một siêu âm tiêu chuẩn được thực hiện để đánh giá một số tính năng của thai kỳ, bao gồm giải phẫu thai nhi. Kỳ siêu âm này thường được thực hiện giữa tuần 18 và 20 của thai kỳ. Tuy nhiên, thời gian của siêu âm này bị thay đổi vì những lý do như béo phì hoặc vết rạch phẫu thuật trước tại vị trí quét, điều này hạn chế sự hình dung của thai nhi.

Trong 3 tháng cuối thai kỳ: đánh giá siêu âm có giới hạn cần thiết khi một câu hỏi cụ thể yêu cầu điều tra. Ví dụ bao gồm đánh giá sự phát triển của bào thai và ước lượng thể tích nước ối. Một kỳ kiểm tra chuyên môn hoặc chi tiết được thực hiện khi một sự bất thường bị nghi ngờ dựa trên lịch sử hoặc kết quả đợt siêu âm lần trước.

Dưới đây là một số lý do mà bác sĩ sử dụng siêu âm thai nhi:

Xác nhận mang thai và vị trí của bào thai

Một số bào thai phát triển bên ngoài tử cung, trong ống dẫn trứng. Siêu âm thai nhi giúp bác sĩ phát hiện thai ngoài tử cung (chửa ngoài tử cung).

Xác định tuổi thai của em bé

Biết tuổi của em bé giúp bác sĩ xác định ngày dự sinh và theo dõi các mốc quan trọng khác nhau trong suốt thai kỳ.

Xác nhận số lượng bào thai

Nếu bác sĩ nghi ngờ có song thai hoặc đa thai, siêu âm được thực hiện để xác nhận số lượng trẻ sơ sinh.

Đánh giá sự tăng trưởng của bé

Bác sĩ sử dụng siêu âm để xác định xem em bé có tăng trưởng bình thường hay không. Siêu âm được sử dụng để theo dõi chuyển động, nhịp thở và nhịp tim của bé.

Nghiên cứu nồng độ nước ối

Nhau thai cung cấp cho em bé các chất dinh dưỡng quan trọng và máu giàu oxy. Quá nhiều hoặc quá ít nước ối – chất lỏng bao quanh em bé trong tử cung trong khi mang thai – hoặc các biến chứng với nhau thai cần được chú ý đặc biệt. Siêu âm giúp đánh giá nhau thai và nước ối xung quanh em bé.

Xác định dị tật bẩm sinh

Siêu âm giúp bác sĩ có thể nhìn thấy một số khuyết tật bẩm sinh của bé như: đo độ mờ da gáy, dị tật hàm miệng, …

Điều tra các biến chứng

Nếu bạn bị chảy máu hoặc bị các biến chứng khác, siêu âm giúp bác sĩ xác định nguyên nhân.

Thực hiện các xét nghiệm tiền sản khác

Trong nhiều trường hợp, các sĩ sử dụng siêu âm để hướng dẫn vị trí kim trong một số xét nghiệm tiền sản nhất định, chẳng hạn như chọc ối hoặc sinh thiết gai nhau.

Xác định ngôi thai (vị trí đầu – mông) trước khi sinh

Hầu hết các em bé đều được định hướng đầu vào cuối 3 tháng cuối. Điều đó không phải lúc nào cũng xảy ra. Siêu âm hình ảnh xác nhận tư thế của em bé để bác sĩ sản khoa thảo luận về phương pháp hỗ trợ sinh.

Ở nhiều quốc gia cũng như Việt Nam, siêu âm thai nhi không được khuyến cáo để xác định & lựa chọn giới tính của em bé. Siêu âm thai chỉ nên được thực hiện vì lý do y tế hợp lệ.

Những thời điểm quan trọng nên siêu âm thai

Theo các chuyên gia đầu ngành sản khoa khuyến cáo, có khoảng 8 lần cần thiết thai phụ nên đi siêu âm trong suốt thai kỳ. Tuy nhiên, đối với hầu hết những thai phụ không có điều kiện thì nên chú ý 3 mốc siêu âm thai quan trọng nhất sau đây:

+ Từ tuần 12 -14 của thai kỳ: Đây là thời điểm đo khoảng sáng sau gáy để dự đoán một số bất thường nhiễm sắc thể (những bất thường này có thể là nguyên nhân gây bệnh Down, dị dạng tim, tay chân, thoát vị cơ hoành,…).

+ Từ tuần 21 – 24 của thai kỳ: Các cột sống, hộp sọ, não, tim, phổi, thận, cánh tay và chân của thai nhi ở thời kỳ này đều có thể được nhìn thấy. Ngoài ra, trong giai đoạn này còn có thể phát hiện hầu hết các bất thường về hình thái của thai nhi như sứt môi, hở hàm ếch, dị dạng ở các cơ quan nội tạng.

+ Từ tuần 30 – 32 của thai kỳ: Những bất thường xuất hiện muộn như bất thường ở động mạch, tim và một vùng cấu trúc não sẽ được bác sĩ siêu âm phát hiện ở thời điểm siêu âm này. Ngoài ra, giai đoạn này còn kiểm tra được cả tình trạng vận chuyển dinh dưỡng của dây rốn, vị trí của nhau thai và tình trạng nước ối (đục hay trong, nhiều hay ít).

Rủi ro

Siêu âm chẩn đoán đã được sử dụng trong thời gian mang thai trong nhiều năm và thường được coi là an toàn khi sử dụng một cách thích hợp. Lượng năng lượng siêu âm thấp nhất cung cấp đánh giá chính xác nên được sử dụng. Các nhà cung cấp sản khoa và siêu âm được đào tạo về sử dụng năng lượng siêu âm thích hợp.

Siêu âm chỉ nên được bác sĩ hoặc bác sĩ có giấy phép chỉ định vì lý do y tế. Việc sử dụng siêu âm thai nhi chỉ để tạo ảnh hoặc video lưu niệm không được khuyến nghị.

Siêu âm thai nhi cũng có những hạn chế. Siêu âm không phát hiện tất cả các khuyết tật bẩm sinh – hoặc không đủ độ chính xác.

Phân loại phương pháp

Có hai loại xét nghiệm siêu âm thai nhi chính:

Siêu âm qua âm đạo (đầu dò)

Còn gọi là siêu âm đầu dò. Với loại siêu âm thai nhi này, đầu dò giống như đầu đũa được đặt trong âm đạo để gửi sóng âm và thu thập các phản xạ. Siêu âm qua âm đạo được sử dụng thường xuyên nhất trong thời gian mang thai sớm, khi tử cung và ống dẫn trứng gần âm đạo hơn so với bề mặt bụng.

Siêu âm ổ bụng

Phương pháp được thực hiện bằng cách di chuyển đầu dò quét – một thiết bị nhựa nhỏ gửi và nhận sóng âm – trên bụng. Loại siêu âm thai này thường được sử dụng trong giai đoạn sau của thai kỳ.

Siêu âm khác

Nhiều loại siêu âm khác nhau có sẵn, bao gồm:

Siêu âm chuyên ngành

Khi bác sĩ cần khám đặc biệt trong các trường hợp cụ thể, chẳng hạn như khi có bất thường hoặc nghi ngờ bất thường của thai nhi. Trong tình huống này, một đánh giá chi tiết hơn cung cấp thêm thông tin về sự bất thường.

Siêu âm 3 chiều

Siêu âm thai nhi 3-D cung cấp hình ảnh của một em bé với các chi tiết chất lượng hình ảnh. Loại siêu âm này đôi khi được sử dụng để giúp các bác sĩ phát hiện bất thường trên khuôn mặt hoặc khuyết tật ống thần kinh.

Siêu âm Doppler

Siêu âm Doppler đo những thay đổi nhỏ trong sóng siêu âm khi chúng phản xạ các vật chuyển động, chẳng hạn như các tế bào máu. Siêu âm Doppler cung cấp chi tiết về lưu lượng máu của em bé.

Siêu âm tim thai

Loại siêu âm thai nhi này cung cấp một bức tranh chi tiết về trái tim của em bé. Nó được sử dụng để xác nhận hoặc loại trừ một khuyết tật tim bẩm sinh.

Chỉ số đo lường & thuật ngữ thông dụng

Các chỉ số thai nhi qua siêu âm thường dùng nhất

  • GA (Gestational age): Tuổi thai tính từ ngày đầu của chu kỳ kinh cuối.
  • GSD (Gestational Sac Diameter): Được đo trong những tuần đầu thai kỳ, khi thai nhi chưa hình thành các cơ quan.
  • BPD (Biparietal diameter): Đường kính lưỡng đỉnh, là đường kính lớn nhất ở mặt cắt vòng đầu bé.
  • FL (Femur length): Chiều dài xương đùi
  • EFW (estimated fetal weight): Khối lượng thai ước đoán
  • CRL (Crown rump length): Chiều dài đầu mông.
  • TTD (Transverse Trunk Diameter): Đường kính ngang bụng
  • APTD (Anterior-Posterior Thigh Diamete): Đường kính trước và sau bụng
  • HC (Head circumference): Chu vi đầu
  • AC (Abdominal circumference): Chu vi vòng bụng
  • AF (Amniotic fluid): Nước ối
  • AFI(Amniotic fluid index): Chỉ số nước ối
  • OFD (Occipital frontal diameter): Đường kính xương chẩm
  • BD: Khoảng cách hai mắt
  • CER: Đường kính tiểu não
  • THD: Đường kính ngực
  • TAD: Đường kính cơ hoành
  • APAD : Đường kính bụng từ trước tới sau
  • FTA : Thiết diện ngang thân thai
  • HUM : Chiều dài xương cánh tay
  • Ulna : Chiều dài xương khuỷu tay
  • Tibia : Chiều dài xương ống chân
  • Radius: Chiều dài xương quay
  • Fibular: Chiều dài xương mác
  • EDD (Estimated date of delivery): Ngày dự sinh

Chuẩn bị trước khi siêu âm

Bạn được yêu cầu uống một lượng nước lọc nhất định hoặc tránh đi tiểu trước khi siêu âm, tùy thuộc vào loại siêu âm. Khi lên lịch siêu âm, hãy hỏi bác sĩ để được hướng dẫn cụ thể.

Cũng lưu ý rằng siêu âm thai nhi được thực hiện thông qua âm đạo (siêu âm đầu dò) hoặc trên bụng, tùy thuộc vào lý do tại sao nó được thực hiện hoặc giai đoạn mang thai. Nếu bạn đang siêu âm bụng, nên cân nhắc mặc quần áo rộng rãi để bạn dễ dàng bộc lộ vùng bụng.

Quy trình thực hiện

Trong siêu âm thai nhi trên bụng

Bạn sẽ nằm trên giường với tư thế nằm ngửa đơn giản trên bàn khám và bộc lộ vùng bụng. Bác sĩ hoặc kỹ thuật viên sẽ thoa một loại gel đặc biệt vào bụng. Điều này sẽ cải thiện sự dẫn truyền của sóng âm và loại bỏ không khí giữa da bạn và bộ chuyển đổi – thiết bị nhựa nhỏ phát ra sóng âm và nhận những sóng âm dội lại.

Bác sĩ hoặc kỹ thuật viên sẽ di chuyển đầu siêu âm qua lại trên bụng. Các sóng âm phản xạ khỏi xương và các mô khác sẽ được chuyển thành hình ảnh trên màn hình.

Bác sĩ hoặc kỹ thuật viên sẽ đo lường các chỉ số giải phẫu của bé. Người đó in hoặc lưu trữ một số hình ảnh để ghi lại các cấu trúc quan trọng. Bạn sẽ được cung cấp bản sao của một số hình ảnh để mang về nhà.

Tùy thuộc vào vị trí và giai đoạn phát triển của bé, bạn tạo ra khuôn mặt, bàn tay và ngón tay, hoặc cánh tay và chân. Đừng lo lắng nếu bạn không thể “nhìn thấy” em bé. Hình ảnh siêu âm là phương diện chuyên môn, vì vậy nó khó khăn cho một người quan sát không được đào tạo để giải mã. Bạn có thể yêu cầu bác sĩ hoặc kỹ thuật viên giải thích những gì trên màn hình.

Trong siêu âm thai nhi bằng đầu dò âm đạo

Đối với kỹ thuật này, bạn sẽ được yêu cầu thay áo choàng y tế hoặc cởi quần từ thắt lưng xuống. Bạn sẽ dựa vào một bàn khám sản phụ khoa và gác bàn chân lên bàn đạp. Bác sĩ hoặc kỹ thuật viên sẽ đặt đầu dò bôi trơn trong âm đạo thay vì di chuyển nó phía trên bụng.

Sau khi siêu âm

Bạn được lau sạch bất kỳ gel dư hoặc chất bôi trơn nào. Nếu trước đó bạn được yêu cầu uống nước, bàng quang của bạn sẽ căng và bạn sẽ được đi tiểu ngay sau khi siêu âm xong.

Các kết quả

Bản kết quả siêu âm thường gặp

Thông thường, siêu âm thai nhi mang lại sự đảm bảo rằng em bé đang phát triển bình thường. Nếu bác sĩ muốn biết thêm chi tiết về sức khỏe của bé, họ sẽ đề nghị các xét nghiệm bổ sung.

Mọi câu hỏi và yêu cầu tư vấn xin vui lòng liên hệ Phòng khám Phú Cường để được bác sĩ giải đáp chi tiết.

Siêu âm thai nhi gồm những gì? những mốc thời gian quan trọng
5 (100%) 16 votes

Để lại bình luận